Monsterlijke miniaturen en fluïde fantasieën

geplaatst op 17-07-2017

Miniatuurpoppetjes ter grootte van een vingernagel en dertien decors van zelfgevouwen origami. Dat zijn de elementen waarmee Pien van Grinsven haar afstudeerfilm Doei vormgeeft, die ze samen met cinematograaf Teun Brock maakt. In de documentaire worden verschillende scenario’s uitgespeeld van denkbeeldige ontmoetingen met haar vader, die op haar veertiende al het contact verbrak. Een bijzonder vormgegeven film over de dunne scheidslijn tussen herinnering en fantasie.

Pien volgt de internationale documentairemaster DocNomads, waarvoor ze films maakte in Brussel, Boedapest en Lissabon, en nu weer in Brussel woont. Tijdens haar studie raakte ze geïnteresseerd in miniaturen en experimenteerde ze met deze vorm. Ze legt uit: “Het is een mooi principe, omdat het een wereld is die zich op een heel ander niveau afspeelt en waarin je met hele kleine ingrepen dingen enorm kunt veranderen. Als je een miniatuurpoppetje van normale afstand bekijkt, is het gewoon een klein poppetje, maar als je dichtbij komt, heeft het opeens een vervormd gezicht en wordt het allemaal heel monsterlijk. Dat vind ik heel interessant.” Voor Pien was miniatuur de juiste vorm om het verhaal van Doei, over denkbeeldige ontmoetingen met haar vader, te verbeelden: “Deze film gaat over iemand die sowieso niet in de film wil zitten, die ik niet kan bereiken. Daarom ben ik gaan nadenken over manieren om dat verhaal toch te laten zien, en ben ik gaan zoeken naar een filmische manier om te kunnen verbeelden hoe herinneringen en fantasie werken. Miniaturen zijn eigenlijk een perfecte manier daarvoor.”

Rotkoppies
De miniatuurpoppetjes in Doei zijn zo’n anderhalve centimeter groot en de zelfgemaakte decors van origami hebben de grootte van een vel papier. Het maken van een film op dit formaat vereist veel precisie, wat filmen niet altijd even gemakkelijk maakt. “Vooral voor Teun, die de cinematografie deed, was het echt een beetje een nachtmerrie,” vertelt Pien. “Je hebt een extreem stabiele camera nodig, want als je beweegt is het heel moeilijk om niet helemaal de pan uit te trillen. Ook met de focus luistert het heel nauw.” Toch besloten ze de film op dit formaat op te nemen, omdat er op een groter formaat iets cruciaals verloren zou gaan: “Die rotkoppies die de poppetjes nu hebben, dat monsterlijke, raak je anders kwijt. Terwijl dat voor mij de abstractie van fantasie weergeeft: als je heel diep in herinneringen duikt of ergens heel dichtbij komt, dan vervormen dingen een beetje.”


Vage grenzen
Door gebruik te maken van dit vervormende aspect, onderzoekt de film de grens tussen werkelijkheid en vervorming, herinnering en fantasie. Pien: “Hoe we dingen zien, heeft te maken met onze perceptie. Echt en onecht bestaan naast elkaar en in documentaire komt dat samen. In een documentaire verbeeld je de realiteit, maar tegelijkertijd, alleen al door te kiezen waar je je camera op richt, ben je die realiteit aan het vormen.” Dit wordt in Doei nog eens benadrukt doordat het goed te zien is dat iemand het zelf gemaakt heeft. “Je voelt dat het iemand is die zijn eigen verhaal vertelt, zijn eigen herinneringen aan het reconstrueren is en zijn eigen fantasieën uitbeeldt. Dat geeft de film een sterk documentaire-element: het is geen perfecte animatie of een glad verteld verhaal.” Op die manier roept de vormgeving hopelijk een gevoel van herkenning op: “Ik hoop dat mensen zullen zien of voelen dat het lijkt op de manier waarop we allemaal onze herinneringen vormen en reconstrueren. We spelen de dingen die we ons herinneren zo vaak af, dat het meer fantasie wordt. Daar past deze vorm bij, juist omdat het die constructie laat zien.” 

De vage grens tussen herinnering en fantasie komt niet alleen in de vorm, maar ook in de structuur van de film naar voren. Doei bestaat uit uitgespeelde scenario’s van denkbeeldige ontmoetingen die elk apart worden aangekondigd, maar in beeld in elkaar overlopen. Ook dit heeft te maken met de manier waarop we ergens over nadenken, zo legt Pien uit: “Dat is niet afgebakend, zo van: dit is een gedachte of herinnering, en dit is een andere, maar gedachten zijn juist heel fluïde. Je belandt zomaar van de ene gedachte in de andere, zonder dat je de ene afsluit en de andere begint. Dat hebben we ook geprobeerd in beeld over te brengen.”

Crowdfunding
Om de film te financieren, is Pien een crowdfundingcampagne gestart bij CineCrowd. Tot haar eigen verbazing was het streefbedrag al ruim voor de einddatum binnen. “Teun en ik werden er echt verlegen van dat het zo snel rond was,” zegt Pien dankbaar. “Ik hoop dat het zo goed is gelopen omdat mensen zich met het verhaal verwant voelen. Dat iedereen wel iemand heeft over wie hij dit soort verhalen bedenkt en scenario’s in zijn hoofd afspeelt.” De crowdfundingcampagne loopt nog steeds en voor het geld dat ze binnenhalen bovenop het streefbedrag hebben Pien en Teun al een bestemming in gedachten: “We gebruiken in de film een techniek die strata-cut heet, een stop motion-techniek waarbij je gebruik maakt van klei. We hebben dat nu één keer gedaan, maar het is best ingewikkeld. We zouden daarom heel graag een strata-cut-godheid uit Amerika om advies willen vragen om onze techniek te verbeteren.”

De crowdfundingcampagne van Doei loopt nog drie dagen en is hier te vinden.
 
Tekst: Aaltsje Visser



meer artikelen