Quality Time in al z'n facetten één portret

geplaatst op 27-04-2017

Op het IFFR ging afgelopen editie een opvallende film in première die vanaf vandaag ook in de bioscopen te zien is: Quality Time. De film - bestaande uit vijf vignetten die sterk van elkaar verschillen in vorm en stijl - daagt de kijker uit te zoeken naar een groter geheel. De intrigerende speelfilm is het regiedebuut van Daan Bakker, een filmmaker die in 2009 hoge ogen gooide met zijn afstudeerfilm Jacco's Film. Tijd voor een gesprek met de regisseur, bij producent Pupkin Film.

Portret van een situatie
Het verhaal van Quality Time bestaat uit vijf segmenten, met elk een eigen hoofdpersonage. Daarmee beoogt Bakker een portret te maken. Niet van een persoon, maar van een toestand. Een andere of meer conventionele manier van maken, werkte bij deze film volgens Bakker niet. "Ik probeer zo eerlijk en onbevangen mogelijk te zijn als ik iets schrijf. Ben ik het nog? Is dit echt wat ik wil? Wanneer ben ik iets aan het schrijven dat voldoet aan de verwachting en wanneer doe ik iets vanuit mijzelf? Op een gegeven moment leek het alsof de film zelf eisen begon te stellen, dat was voor mij een teken dat ik op de goede weg was. David Lynch gebruikt de analogie van de puzzel, die al helemaal klaarligt in een andere kamer, terwijl hij door een klein gaatje in de muur telkens een puzzelstukje krijgt aangereikt. Dat herken ik, het gevoel dat de film er eigenlijk al is, maar nog tevoorschijn moet komen.”  
 
De totaal verschillende stijlen van de segmenten springen bij Quality Time wellicht het meest in het oog. De eerste tien minuten zijn gevuld met een zeer minimalistische animatie. Hoewel Bakker daarmee bewust met een aantal filmregels breekt, plaatst hij hierbij een kanttekening: "De film als geheel breekt misschien met de regels, maar ieder vignet houdt zich toch aan zijn eigen regels. Het verschil in stijlen is juist de overkoepelende stijl van de film geworden." En de animatie? "Als ik ernaar kijk word er iets gevraagd van mij, als kijker. Je moet het zelf interpreteren en misschien moet je daar ook wel een beetje je best voor doen.”

Plan overboord
Het aanvankelijke plan om een meer conventionele film met één hoofdpersonage te maken, gooide Bakker al snel overboord. "Ik merkte dat ik op een gegeven moment weerstand voelde tegen mijn eigen script. In eerste instantie maakte de hoofdpersoon een ontwikkeling door, maar ik ontdekte dat het meer een schets van een geestestoestand moest worden." Daarom besloot hij – na de goedkeuring van het Nederlands Filmfonds op het initiële plan – het risico te nemen en een andere weg in te slaan.
 
Ook tijdens pre-productie besloot hij een aantal keer van koers te veranderen. In het tweede deel komt bijvoorbeeld de tekst als quotes in beeld, in plaats van dat de audio van de stemmen zelf te horen is. De vorm van dit deel werd in een laat stadium nog aangepast: “Dit was wat ik in eerste instantie in mijn hoofd had, maar we zouden dat hoofdstuk eigenlijk anders gaan filmen, minder extreem. Ik realiseerde me net op tijd dat we terug moesten naar het oorspronkelijke idee.” Het resultaat van dit segment is daardoor uitgekomen op vijftien camerastandpunten in totaal, waarbij slechts één keer een achteruitgaande camerabeweging te bespeuren is. “Door letterlijk afstand te houden van het personage en dus geen af te lezen emotie te tonen, wil ik bereiken dat de kijker deze zelf invult.”


 
Een nostalgisch verlangen
Zowel in Jacco's Film als ook in Quality Time hebben de personages iets opvallends. Ze hebben iets eigenaardigs en lijken moeite te hebben hun weg in de samenleving te vinden. "Ik heb een nostalgisch verlangen naar het moment voordat iemand zich bewust wordt van zichzelf en het gevoel zijn intrede doet dat er aan allerlei verwachtingen moet worden voldaan, een soort periode van illusionaire onbezorgdheid.” Dat zie je bijvoorbeeld terug bij Jacco, die vol kinderlijk enthousiasme over de dingen om hem heen vertelt. Dat zijn ouders ondertussen continu met elkaar in de clinch liggen, lijkt hem niks te kunnen schelen. Hij bepaalt zelf wel hoe de wereld in elkaar steekt. Ook in Quality Time zie je een soortgelijk verlangen naar kinderlijke onbezorgdheid terug: de hoofdpersonen hebben moeite met opgroeien en het vinden van een eigen plek in de maatschappij, als volwassene. "Misschien zijn de personages in Quality Time wel allemaal Jacco's.”  
 
Vanuit intuïtie
De regisseur kan begrijpen dat er door de onconventionele vorm van de film mensen uit de bioscoopzaal zullen weglopen. Toch kan die ‘afwijking’ het juist ook boeiend maken. Het roept vragen op bij het publiek en het zet aan tot nadenken, merkte hij tijdens IFFR. “De film is misschien niet voor iedereen weggelegd, maar ik hoop natuurlijk dat er ook veel mensen zijn die de film waarderen." Bakker wil met nadruk geen kunstje opvoeren. In tegendeel, hij wil films vanuit zijn intuïtie maken. Het zijn volgens Bakker reflecties van hoe hij de wereld ervaart. “Ik geloof in het idee dat het meest persoonlijke ook het meest universeel kan zijn; dit is volgens mij de eerlijkste film die ik op dit moment kon maken."
 
Quality Time is vanaf 27 april te zien in de bioscoop.
 


Tekst: Wouter Springer



meer artikelen