Think global, act local: CampusDoc Film Festival 2017

geplaatst op 29-06-2017

Zondag 18 juni bereikte het kwik bijna de dertig graden, maar dat weerhield familie en vrienden er niet van om in groten getale naar het CampusDoc Film Festival in Utrecht te komen. Zij trotseerden de warme bioscoopzalen van het Louis Hartlooper Complex om eindelijk de korte documentaires van hun kind of kleinkind op het witte doek te zien. En extra spannend: een onafhankelijke jury zal aan het eind van de dag de winnaar van het festival kiezen.

CampusDoc is het lesprogramma van de School voor Journalistiek, waarin twintig veelbelovende laatstejaarsstudenten zich in duo’s in tien weken tijd volledig overgeven aan het maken van een korte documentaire. In die korte periode krijgen ze les van gastdocenten, oud-cursisten en gaan ze op studiereis naar New York. De cursus heeft zelfstandigheid hoog in het vaandel staan: productie, scenario, camera, audio, licht, montage: de studenten moeten alles zelf doen.
 
Storytelling
Cursusleider en festivaldirecteur John Driedonks begon in 2010 met het opzetten van de cursus uit onvrede over het gemiddelde niveau van de journalistieke opleidingen in Nederland: “Het moest beter. Het maken van een documentaire leert de studenten veel over research, diepgang en toewijding. Ik wil een generatie journalisten opleiden waarvan ik zeker weet: die gaan het maken.”
 
De studenten pitchen hun idee in een brief en op basis daarvan worden de meest veelbelovende geselecteerd. John: “Het idee moet origineel zijn, verrassend, haalbaar, maatschappelijk relevant en er moet een plot zijn. Het gaat uiteindelijk om de story. Journalistiek is storytelling. Het is belangrijk dat je daar goed in bent. Dat filmen leren we je wel.”


En inderdaad, de filmmakers vertellen op het festival allemaal een interessant verhaal. Vrijwel alle films willen inzicht geven in een onbekende, soms onbegrepen wereld. Winnaar van de tweede prijs, Next Level van Jasmijn Verhulst en Job van Ginkel over de professionele gamewereld, is daar een goed voorbeeld van. Zo ook de film Alledaagse Waanzin, waarmee de makers het taboe dat rust op psychoses en psychiatrische aandoeningen in het algemeen willen doorbreken.
 
Breaking Borders
De winnende film heeft eigenlijk alles in zich waar de cursus zich sterk voor maakt. Breaking Borders van Fatima Warsame en Barbara Vollebregt vertelt het tragische verhaal van Ibrahim Mokdad (30), een in Libanon geboren jongen die vanwege zeer ernstig anti-homogeweld zijn land en familie moet verlaten. Na een zware tocht bereikt hij Keulen, waar hij ontdekt dat lhbt-vluchtelingen zoals hij in Europa nog steeds te maken krijgen met discriminatie. Hij besluit om zich als activist voor hen sterk te maken.
 
Een zwaar onderwerp, waar je als maker zeker affiniteit mee moet hebben. Fatima: “Barbara en ik schrijven allebei over gender en discriminatie. Ibrahims verhaal sloot dus perfect aan bij onderwerpen die we interessant en belangrijk vinden. Het doel was vanaf het begin duidelijk: lhbt-vluchtelingen van over de hele wereld een gezicht geven. Het is een verhaal over acceptatie.” Barbara stemt in: “We willen een verhaal vertellen over een grotendeels kwetsbare en onzichtbare groep. En tegelijkertijd is het ook een succesverhaal. Dat heeft de community nodig.”


Een goede zaak
De cursus wordt steeds populairder. Ook het niveau van de documentaires is met grote sprongen vooruit gegaan, sommigen worden zelfs op internationale festivals vertoond. John Driesdonk vindt dat een belangrijke ontwikkeling: “De wereld is groter dan Nederland. Wil jij er als documentairemaker toe doen, dan moet je dingen maken die de wereld verbazen.”
 
Maar daar is ook kennis van de zakelijke kant voor nodig. Volgend jaar wordt de cursusduur daarom verdubbeld naar twintig weken, waarin meer aandacht zal zijn voor distributie en marketing. Essentieel in een wereld waarin video-on-demand, streaming, social media en mobile devices een steeds grotere rol spelen.

Ook met betrekking tot financiering is er veel veranderd in het hedendaagse medialandschap. De studenten moeten alles zelf betalen, waaronder de reis naar en het verblijf in New York. Er wordt ze daarom geleerd geld op te halen via crowdfundingplatformen als CineCrowd en voordekunst. Ze hebben ongeveer een maand om het geld bij elkaar te krijgen. Dat begint vaak bij familie en eindigt bij bedrijven. Zo ook bij Barbara en Fatima: naast het geld dat ze via CineCrowd ophaalden, kregen ze support van bedrijven in de gay scene.
 
Grenzeloze ambitie
Dat er leven mogelijk is na een festival, ontdekte het duo heel snel. Direct na CampusDoc sleepten Barbara en Fatima met Breaking Borders de Annie Brouwer-Korf-prijs van 5.000 euro in de wacht. De gemeente Utrecht reikt die prijs uit aan een innovatief project dat positief bijdraagt aan de integratie, emancipatie en/of acceptatie van leden van de Utrechtse lhbt-gemeenschap. Met dat geld hebben de jonge filmmakers de ambitie om de film een jaar lang in te zetten als educatieve screening op scholen en azc-instellingen.


Ook John Driedonks heeft ambities. Volgend jaar opent het festival haar deuren voor journalistieke studentenproducties vanuit de hele wereld. “Er blijkt een gigantische honger te zijn naar erkenning door jongeren. We hebben nu al een heleboel films klaarliggen uit alle werelddelen. Volgend jaar komt daar nog veel meer bij. We staan eigenlijk op een kruispunt: blijft CampusDoc bestaan zoals het nu is, of gaan we er echt een wereldfestival van maken? En dat laatste willen we.”
 
De belangrijkste les die John aan nieuwe makers wil meegeven is exemplarisch voor CampusDoc: “Think global, act local. Kijk naar grote thema’s en vertaal ze naar een kleiner gebied. En alles is mogelijk. Maar denk eerst na: wat wil ik de wereld eigenlijk vertellen?” Fatima vult aan: “Je leert het eigenlijk door het gewoon zelf te gaan doen.” Barbara: “En trek je eigen plan. Heel veel mensen hebben aan deze documentaire getwijfeld. En nu hebben we de eerste prijs! Twijfel of kritiek van anderen kan dus ook een positief effect hebben: het geeft je een drive.”
 
Tekst: Daniël Beenen



meer artikelen