Dance or die

geplaatst op 16-03-2018

Roozbeh Kaboly had niet kunnen bedenken dat zijn werkzaamheden als verslaggever in Syrië voor Nieuwsuur zouden leiden tot het redden van het leven van de Syrische danser Ahmad Joudeh.

Tijdens zijn studie tot documentairemaker aan de AKV St. Joost, droomde Roozbeh al van het maken van een documentaire voor het culturele documentaireprogramma Het Uur van de Wolf. Na het maken van enkele documentaires voor lokale omroepen, ging hij werken als verslaggever voor het televisieprogramma Nova en vervolgens Nieuwsuur. De afgelopen elf jaar bedreef hij harde journalistiek in onder andere Syrië, waar hij reportages maakte van rond de vijf minuten waarin soldaten, burgers en deskundigen aan het woord kwamen. Wanneer Roozbeh om zich heen keek, zag hij een ander Syrië dan in deze nieuwsverhalen naar voren kwam. In de reportages was weinig plek voor het gewone leven.

Syrië: meer dan oorlog
“Dat miste ik”, zegt Roozbeh. “Er zijn eigenlijk weinig beelden van Syrië en de beelden die er zijn, zijn veel van hetzelfde. Er is meer gaande dan alleen de oorlog: mensen leven, worden verliefd, zitten op terrasjes. Een reportage is kort en biedt weinig gelegenheid om dit van dichtbij te laten zien en al helemaal niet vanuit het perspectief van één persoon voor langere tijd.” 

Online ging Roozbeh op zoek naar iemand waarover hij een verhaal kon maken, het liefst iemand met een achtergrond in de kunsten. Via de Facebookpagina van de kunstacademie van Damascus kwam hij danser Ahmad Joudeh tegen. Zijn foto spatte van het scherm. Roozbeh sprak meerdere mensen, maar niemand zo boeiend als Ahmad. “Op de foto zag ik een persoonlijkheid die kracht en kwetsbaarheid uitstraalde. Toen ik hem sprak, bleek hij ook nog eens erg intelligent en was hij in staat om zichzelf goed uit te drukken. Dat is belangrijk voor een verhaal”, aldus Roozbeh.


 
Van reportage…

Van Nieuwsuur krijgt Roozbeh de ruimte om een reportage te maken. Tien dagen verbleef hij alleen bij Ahmad en zijn familie. Uiteindelijk werd het een voor Nieuwsuur ongebruikelijke lange reportage zonder voice-over. “Vooral dat laatste was opmerkelijk, want dat was slechts één keer voorgekomen, twee jaar eerder bij een andere reportage van mij. Heel bijzonder dat ik die ruimte kreeg. Bij Nieuwsuur is gelukkig veel mogelijk”, vertelt Roozbeh.

Hij was al vaak in Syrië geweest, maar niet eerder werd er zo op gereageerd. “De telefoon stond roodgloeiend en er kwamen mails vanuit het hele land. De directeur van het Nationaal Ballet, Ted Brandsen, belde dat ze hem naar Nederland wilden halen.” Roozbeh en Ahmad vlogen naar Libanon om een visum aan te vragen en na vijf dagen was het zo ver: Ahmad kwam naar Nederland. De reportage werd ondertussen internationaal opgepakt (onder andere door de Engelse, Duitse en Italiaanse televisie, The New York Times en internationale kranten), wat resulteerde in meer bekendheid en een doorbraak voor Ahmad.

…naar documentaire
Roozbeh wordt benaderd door de NTR en Witfilm om een documentaire te maken voor Het Uur van de Wolf. Hij grijpt zijn kans en maakt Dance or die, vernoemd naar de tattoo in de nek van Ahmad. Ahmad liet de tattoo zetten, omdat hij vanwege zijn dansen werd mishandeld: hij zou nog liever sterven dan te stoppen met dansen. Roozbeh vertelt: “Dansen is zijn leven. Zijn komst naar Nederland heeft zijn leven veranderd. Hij is nu vrij om te dansen. Daar heeft hij in Syrië een strijd voor moeten leveren.” Zijn strijd is echter niet voorbij. “Dat je in een vrij land woont, betekent niet meteen dat je vrij bent en je vrij en gelukkig voelt. Om vrij te zijn moet je heel veel opgeven en dat doet pijn. Hij mist zijn familie heel erg.”


 
Reportage versus documentaire

Het maken van de documentaire over Ahmad was anders dan het maken van de reportage. “De reportage was anders gedraaid en anders gemaakt, omdat het voor een ander programma en ander publiek was”, vertelt Roozbeh. ‘Een documentaire heeft een heel ander ritme. Er is meer stilte en er zijn meer scènes; er is veel meer rust, ruimte en tijd om het verhaal te vertellen. Daarnaast zijn er veel meer verhaallagen.”

Op de vraag of het maken van de documentaire zijn stijl van verslaggeven heeft beïnvloed, antwoordt hij: “Het is eerder andersom. Mijn documentaire-achtergrond heeft mij geleerd dat het beeld voor zich moet spreken, en hoe ik scènes moet construeren om een verhaal te vertellen. Dat heb ik meegenomen in mijn journalistieke werk. Daartegenover heb ik tijdens mijn werkzaamheden voor de televisie geleerd hoe je in moeilijke omstandigheden moet werken en hoe je van een enorme hoeveelheid informatie een klein verhaal maakt.”

En de toekomst? Naast zijn journalistieke werk smaakt het maken van Dance or die zeker naar meer: al meerdere ideeën voor nieuwe documentaires spelen door Roozbehs hoofd. En daarnaast wil hij in ieder geval nog zijn jongensdroom waarmaken: een speelfilm maken.


 

Dance or die gaat zondag 18 maart om 21.00 uur in première tijdens het Cinedans festival in EYE in Amsterdam, als onderdeel van het interdisciplinaire dansfilmproject ‘De Wolf Danst!’, een initiatief van het Mediafonds, de NTR, Cinedans en het Nederlands Filmfonds.
De televisiepremière is donderdag 29 maart om 22.55 uur bij NPO2.

Tekst: Marina Kopier
Beeld: Dance or Die, Roozbeh Kaboly - Witfilm/NTR
 



meer artikelen