Het gevecht tegen het stereotype in Anne+

geplaatst op 09-12-2017

Een serie maken die ze zelf zo gemist hebben toen ze jong waren. Dat is wat scenarist Maud Wiemeijer (Theaterwetenschap aan de UvA) en regisseur Valerie Bisscheroux (Filmacademie) voor ogen hadden toen zij twee jaar geleden begonnen aan ANNE+, een coming of age-webserie over het turbulente liefdesleven van de twintigjarige lesbische Anne tijdens haar studententijd in Amsterdam. Een veelbelovend project waarin de representatie van homoseksuele personages eens niet vervalt in stereotypering.

Brokeback Mountain, La vie d'Adèle en Orange is the New Black: stuk voor stuk producties die op een integere manier trachten een bijdrage te leveren aan meer seksuele diversiteit in het media-aanbod. De ontvangst van deze films en series laat nog altijd zien hoe bijzonder het wordt bevonden wanneer een verhaal gaat over een liefdesrelatie tussen twee mensen van hetzelfde geslacht. Daarnaast focussen verhaallijnen rondom homoseksualiteit zich vaak op de problematiek van deze relaties. Dat moet anders, dachten Wiemijer en Bisscheroux, die zelf beiden op vrouwen vallen. “Presenteer homoseksualiteit nu eens zoals het is: als iets heel normaals.”
 
Allereerst, hoe is het idee voor ANNE+ ontstaan? 
Maud: Valerie en ik kennen elkaar van het uitgaan, vanuit de scene zoals die er is in Amsterdam. We kwamen erachter dat we beiden een passie voor film hebben en spraken over de verhalen die we zouden willen maken. Tijdens een reis door Indonesië bedacht ik het format voor ANNE+ en legde het idee meteen aan Valerie voor. Samen zijn we verder gaan denken. Inmiddels twee jaar verder, is het project enorm gegroeid.
 
Valerie: ANNE+ is voor ons beiden een debuut, voor mij is het mijn eerste regieproject en voor Maud haar eerste scenario. Dat maakt het bijzonder. We zijn met z'n tweeën begonnen en hebben inmiddels een groot team om ons heen verzameld van allemaal talentvolle mensen die vol enthousiasme meewerken en zich ook persoonlijk betrokken voelen bij de inhoud van de serie. Sinds kort worden we ondersteund door producent Millstreet Films om te kijken welke distributiemogelijkheden er zijn, bijvoorbeeld de samenwerking met een omroep.


 
Is dat niet de omgekeerde weg?
Maud: Misschien. We wilden de productie van de serie destijds in eigen hand houden. Het idee om van ANNE+ een webserie te maken stond voor ons vanaf het begin vast. De doelgroep zit op YouTube en als je die wil bereiken, dan moet je ervoor zorgen dat de inhoud niet achter een betaalmuur zit of op een platform staat dat moeilijk te vinden is. Met al ons enthousiasme zijn we inmiddels een heel eind gekomen. Iedereen die aan ANNE+ werkt doet dat voor niets, omdat ze achter het verhaal staan.
 
Valerie: Ik wil niet zeggen dat het project uit de hand is gelopen, maar de potentie ervan groeit en we merken ook steeds meer dat andere partijen die potentie zien.
 
Waarom hebben jullie zo nadrukkelijk gekozen voor een webserie?
Valerie: Wij zijn jonge makers en dan zijn de kansen om een serie te mogen maken voor bijvoorbeeld een omroep gering. Het is lastig om een tijdslot op tv te krijgen, voor een serie al helemaal en daarmee loop je toch al snel tegen een muur. Daarnaast zijn er op het moment nog weinig middelen beschikbaar voor onlineproducties. Dat is nu wel langzaam aan het veranderen is, maar met ANNE+ lopen we al twee jaar tegen die beperkte mogelijkheden aan.
 
Maud: Maar dat is niet de voornaamste reden geweest om een webserie te maken. We willen met de serie echt zoveel mogelijk mensen bereiken. We willen dat bij wijze van spreken ook een meisje in een christelijk dorpje in Brazilië de serie zou kunnen bekijken.
 
Valerie: Dat is inderdaad het hoofddoel van de serie, we willen iets maken waar jongeren wereldwijd iets aan kunnen hebben. Een serie waar je je, wanneer je jong bent en misschien nog niet zo goed weet wie je bent, in kunt herkennen. En dat verhaal moet vrij toegankelijk zijn voor iedereen. Als de serie op bijvoorbeeld een Nederlandse NPO-site verstopt zit, dan komt dat meisje uit Brazilië daar nooit terecht.
(Invalid img)
 
Hebben jullie dat zelf gemist? Een dergelijke serie waarin je je kunt herkennen? 
Maud: Zeker. In die eindeloze hoeveelheid romantische comedy’s die uitkomen zie ik mijzelf als lesbienne niet gerepresenteerd worden op een manier waarin ik mijzelf herken. Er zijn nauwelijks verhaallijnen waar ik mij comfortabel bij kan voelen, waarin wordt bevestigd dat het voor vrouwen oké is om op vrouwen te vallen. Dergelijke verhalen zouden mij zeker hebben geholpen om mij sneller comfortabel te voelen met mijn eigen seksualiteit.
 
Valerie: En dan vooral op een positieve manier. De representatie die er is, gaat heel erg over de lastige zaken waar je tegenaan loopt als je valt op iemand van het eigen geslacht. Problemen met de coming out, slechte reacties van de omgeving, eenzaamheid, enzovoort. Daarom wilden wij een serie maken over een gewone twintiger die studeert, date, relaties heeft en een leven leidt als ieder andere persoon van die leeftijd, met het verschil dat ze op vrouwen valt.
 
Maud: Bijna alsof ze normaal is.
 
Valerie: Het aanbod in het Nederlandse medialandschap moet diverser. En dan vooral op een genuanceerde manier, homoseksuele personages in films en series zijn nog teveel een stereotype. Niet alle lesbische vrouwen dragen een tanktop en zitten onder de tattoos. Die stereotypering schept een oneerlijk beeld waar veel meisjes zich niet in zullen herkennen.
 
Diversiteit is toch juist een prioriteit bij de NPO?
Maud: Ik denk dat de publieke omroep er heel goed aan zou doen om dit soort onderwerpen meer te behandelen. Het is wat dat betreft zonde dat jonge makers die nog geen naam hebben opgebouwd door een behoorlijke jungle moeten om uiteindelijk bij hen aan tafel te komen.
 
Valerie: Bovendien kleuren wij met dit project best buiten de lijntjes, bijvoorbeeld door de serie voor internet te produceren. Binnen de trajecten die er bij de NPO liggen voor jonge makers val je er dan een beetje buiten. Maar ik wil positief afsluiten, ik merk dat er mogelijkheden ontstaan: er gaan langzaam deuren open en ik sluit daarom helemaal niet uit dat we uiteindelijk alsnog bij een omroep terechtkomen.
 
Meer diversiteit op televisie, hoe zien jullie daarin jullie eigen rol als makers? 
Valerie: Laat ik het zo zeggen, als ik mijn hele leven content zou maken met een hoofdrol voor niet-heteroseksuele relaties, dan nog denk ik dat het media-aanbod niet divers genoeg zal zijn. Er valt daarin nog een behoorlijke winst te behalen.
 
Maud: Willen we dat de representatie van homoseksualiteit common sense wordt, dan moet dit soort content veel meer gemaakt worden. Daarin ligt dus zeker een verantwoordelijkheid voor de maker. Als kunstenaar heb je de kans om een bijdrage te leveren aan een representatievere weergave van de samenleving waarin je die kunst maakt.
 


En hoe zit het met de diversiteit achter de schermen? 
Valerie: Ik denk dat diversiteit achter de schermen net zo belangrijk is. Als maker put je inspiratie uit je eigen leven en het is nu eenmaal nog altijd zo dat de meeste makers man en wit zijn. Dan blijven dezelfde soort verhalen rondcirkelen. Wil je die bubbel doorbreken dan moet er bij de hoge posities een diverse samenstelling ontstaan. Tegelijkertijd moet ik toegeven dat ook wij daarin nog een stap moeten maken. Momenteel praten we hier veel over in het team. We proberen het mee te nemen in het schrijven en in de casting. We beseffen ons ook dat ook wij in een eigen bubbel leven en daarin nog veel te leren hebben.
 
Maud: De serie is ontstaan uit het feit dat wij een zekere vorm van representatie hebben gemist binnen het bestaande media-aanbod, maar er zijn natuurlijk een hoop mensen met een andere culturele achtergrond die hetzelfde gevoel kennen.
 
Tot slot, wanneer kunnen we de serie verwachten?
Valerie: De eerste twee afleveringen hebben we inmiddels gedraaid. Middels een crowdfundingactie die nu loopt willen we aflevering drie en vier gaan draaien en als alles meezit hopen we het project in het voorjaar te kunnen afronden.
 
Maud: Overigens hebben we het streefbedrag voor de eerste twee afleveringen binnen een week behaald. Dat was natuurlijk een fijne financiële steun in de rug, maar ik vind het nog belangrijker dat we daarmee hebben aangetoond hoe groot het draagvlak voor deze serie is. Maar alle hulp is welkom, dat komt de kwaliteit van de serie uiteindelijk ten goede.
 
De Cinecrowd-campagne van Anne+ loopt nog een kleine twee weken: https://cinecrowd.com/anneplus

Tekst: Björn Beerthuizen



meer artikelen