Regisseur Lulu Wang ontrafelt de mystiek van filmkritiek

geplaatst op 11-09-2019

Stel je voor, je zit op de wc van een dure kledingzaak in Beverly Hills, een pauze te houden van je zoektocht naar een rode loper outfit. Je hoort over de intercom iedereen in de zaak toegesproken worden met de juiste uitspraak van alle Europese merknamen die er in de winkel te vinden zijn. Het galmt: “Christian Louboutin, Balenciaga, Gucci, Christian Lacroix”. Alles om het shoppende publiek aan de kassa niet voor schut te laten staan. Ineens realiseer je je: de namen die we graag goed uit willen spreken, zegt veel over wie en waar onze cultuur waarde aan hecht. Het zijn de woorden van regisseur Lulu Wang (The Farewell).
 

Tijdens haar Master Class op het Toronto International Film Festival vertelt ze hoe mensen al haar hele leven háár achternaam verkeerd uitspreken, zonder er erg in te hebben. Zelf deed ze er jaren aan mee. “En ‘Wang’ (dus niet ‘Wèng’) is niet zo moeilijk om uit te spreken. Het is ook de meest voorkomende Chinese achternaam, met in China alleen al 93 miljoen Wangs.” Volgens de regisseur staat het symbool voor de manier waarop er tot op heden is omgegaan met de verhalen van minderheden in Hollywood: onverschillig of ronduit minachtend.
 
Ze vraagt zich hardop af hoe je als jouw culturele perspectief historisch gezien niet gerepresenteerd is op film, dat perspectief verandert. Wang deed het met The Farewell. Een film die haar persoonlijke verhaal vertelt, door de ogen van Billi (gespeeld door Akwafina), over een Chinese familie die erachter komt dat de grootmoeder nog maar kort te leven heeft en besluit haar daar niet over in te lichten. Ze organiseren een bruiloft voor ze overlijdt om iedereen nog één keer bij elkaar te brengen.
 
De film ging dit jaar in première op Sundance, ontving juichende kritieken, werd voor ongeveer 6 miljoen dollar (5.5 miljoen euro) gekocht door A24 én had dit jaar gemiddeld het beste openingsweekend per theater, beter zelfs dan The Avengers: End Game.
 
Resultaten die ondenkbaar moeten zijn geweest voor de poortwachters van Hollywood. Die kritiek hadden op casting- en taalkeuzes, expliciet vroegen of de film nu Chinees of Amerikaans is en alle elementen waarvan Wang wist dat die de film zouden maken tot wat het nu is ter discussie stelden.
 
“Ik moest uitvogelen hoe ik mijn eigen perspectief en stem dekoloniseerde, want de onbewuste vooroordelen die de maatschappij heeft, had ik zelf ook.” Dit begon met het ontrafelen van het verschil tussen de opmerkingen van producers die over het verhaal gingen óf die voortkwamen uit een culturele blinde hoek. “Er was één aantekening die gedurende het hele proces terug bleef komen. Namelijk dat er te veel eetscènes in het script zouden zitten.” De producers waren bang dat het voor het publiek te repetitief zou zijn.
 
“En ook al was dit de realiteit van mijn ervaring, we weten allemaal dat we als filmmaker niet om die reden vast kunnen houden aan feitelijke juistheid. Het gaat om wat het verhaal het beste dient. Het was aan mij de taak om uit te vogelen waaróm ik al die eetscènes erin had geschreven, zodat ik het beter uit kon leggen. Wat betekende het? En hoe voelde ik me toen ik het beleefde?”
 
“Het bleek dat eten een manier was om gaten op te vullen, van dingen die niet werden uitgesproken. Om expliciete herhaling te voorkomen, besloot ik de eetscènes allemaal anders te laten voelen en het ook op andere manieren op te schrijven, zodat ze ieder een eigen plek in de film hadden.”
 
Uiteindelijk gingen de producers op locatiescout. Wang hoopte dat ze sommige dingen ook beter zouden begrijpen als ze zelf in China waren geweest. En dat was zo. “Na drie dagen zeiden ze dat ik het in het verhaal moest laten. Er werd zoveel gegeten dat ze niet meer konden. Zij voelden nu zelf de spanning en druk van mijn familie om te pleasen, die Billi ook in de film voelt.”

 Ze leerde de wijze les dat sommige dingen niet open zouden moeten zijn voor discussie alleen omdat iemand jouw cultureel specifieke ervaring niet herkent. Voor toekomstige filmmakers heeft ze dan ook de tip om dat soort ‘non-negotioables’ direct op tafel te leggen. “Door je wanhoop ben je misschien geneigd in zee te gaan met de eerste de beste financier die ‘ja’ zegt, maar dat kan je verhaal op lange termijn meer kwaad dan goed doen. Stel vragen over hun intentie en maak duidelijk welk verhaal jíj wil maken.”
 
“In de pitchfase van The Farewell kreeg ik vaak te horen dat ze het Mandarijn eruit wilden of geen cast die alleen uit Aziatische acteurs bestond. Dat nam ik mee in het vervolgproces en zei tegen potentiële partners direct dat ik dat niet zou veranderen. Je moet niet bang zijn voor sommige dingen op te komen.”
 
Net als vele voorvechters van diversiteit in Hollywood is Lulu Wang vóór universeel menselijke verhalen, mét een cultureel specifieke invalshoek. “We ontwikkelen een nieuwe taal om met elkaar te praten over het herdefiniëren van hoe deze verhalen worden verteld.” Misschien begint het bij het noemen van iedereen bij hun juiste naam.
 
De komende weken doet onze redacteur in Amerika, Loeke de Waal, live verslag vanaf TIFF 2019. Ze gaat naar zoveel mogelijk panels, spreekt met zoveel mogelijk makers en kijkt zoveel mogelijk films om jou te inspireren én informeren over internationale trends en de positie van de filmindustrie.

Tekst: Loeke de Waal


 



meer artikelen